Omawiany obszar obejmuje bardzo różnorodne środowiska zarówno naturalne jak i antropogeniczne. Początkowo z uwagi na ogromną powierzchnię interesujących nas terenów skupiliśmy naszą uwagę (oraz stronę internetową) na obszarze, którego granice najprościej określić jako tereny zawarte mniej więcej między Wieliczką, Bochnią, Limanową, Kamienicą, Mszaną Dolną, Dobczycami i Myślenicami. Jednakże z uwagi na coraz częstsze wizyty na terenach przyległych nasza strona w obecnej formie obejmuje oprócz "rdzenia" Ziem Wielicko-Limanowskich: Podgórza Bocheńskiego z doliną Raby, Pogórzy Wielicko-Wiśnickiego i Beskidu Wyspowego, także Puszczę Niepołomicką z przyległą Niziną Nadwiślańską, dolinę środkowego Dunajca, Gorce oraz Beskid Średni (część zachodnią). W przybliżeniu obszar ten zawiera się między Skawiną, Wieliczką, Niepołomicami i Szczurową od północy, Brzeskiem, Czchowem i Sączem od wschodu, Krościenkiem, Nowym Targiem i Rabką od południa oraz Jordanowem, Makowem Podhalańskim i Kalwarią Zebrzydowską od zachodu.
Pod względem geograficznym badany obszar przynależy do dwóch mezoregionów (Kondracki 2000): zewnętrznych Karpat Zachodnich (do których należą Pogórza: Wielickie i Wiśnickie oraz Beskidy: Wyspowy, Średni i Gorce wraz z podgórskimi i górskimi odcinkami dorzeczy: Raby i Dunajca) oraz Podkarpacia (Kotliny Sandomierskiej do której należy Podgórze Bocheńskie wraz z dolinami: środkowej i dolnej Raby i Uszwicy oraz doliną dolnego Dunajca i doliną Wisły na odcinku Niepołomice - Koszyce).
Obszar ten jest bardzo urozmaicony geograficznie. Najniżej położone tereny znajdują się w dolinie Wisły (ok. 150 m n.p.m.) oraz dolinach Raby i Dunajca (ok. 180 m n.p.m.), które są też najbardziej płaskimi obszarami. Natomiast najwyższe szczyty sięgają powyżej 1000 m n.p.m.: Mogielica w Beskidzie Wyspowym (1170 m n.p.m.) i Turbacz w Gorcach (1310 m n.p.m.).

MAPA TERENU

 

NAJCENNIEJSZE SIEDLISKA

TERENY LEŚNE

Bory świerkowe. Bory górnoreglowe na ZWL spotykany jest jedynie na Mogielicy oraz Ćwilinie, gdzie jednak drzewostan został w 2009 r. znacząco wycięty. Rozległe obszary zajmuje w szczytowych partiach Gorców. Bory bagienne występuje chyba jedynie na torfowisku na Łopieniu, ponadto w niektórych dolinkach pogórskich występują mieszane drzewostany olchowo-świerkowe.
Bory mieszane górskie. Ten rodzaj drzewostanu występuje w wielu miejscach regla dolnego w Beskidach, szczególnie dobrze zachowany jest np. na Łopieniu i Luboniu Wielkim.
Jedliny. Bory jodłowe porastają zarówno ocienione zbocza dolin na pogórzach jak i niższe partie Beskidów. Najlepiej zachowane jedliny można spotkać na Łopieniu i w dorzeczu Tarnawki.
Bory modrzewiowe. Naturalne i zwarte bory tego rodzaju występują chyba tylko w Paśmie Lubania w Gorcach.
Bory sosnowe. Dominują one w niżowych kompleksach leśnych, głównie w Puszczy Niepołomickiej, jednak są to drzewostany w dużym stopniu przekształcone przez człowieka. W nielicznych zabagnionych miejscach występują lepiej zachowane bory bagienne.
Buczyny. Lasy bukowe i bukowo-jodłowe występują zarówno na pogórzach (głównie na północnych stokach) jak i w Beskidach (w wyższych partiach). Najlepiej zachowane drzewostany chronione są przez rezerwaty np. Kamionna, Śnieżnica i projektowany na Mogielicy oraz w Gorcach.
Jaworzyny i stokowe lasy klonowo-lipowe. Lasy tego typu są bardzo rzadkie w Beskidach, najlepiej zachowane drzewostany znajdują się na Kostrzy, chociaż na wielu innych skalistych szczytach można spotkać drzewostany bukowo-jaworowe.
Grądy. Najlepiej zachowane i rozległe grądy zajmują północną część Puszczy Niepołomickiej, ale występują też w wielu miejscach na pogórzach.
Dąbrowy. Tego typu drzewostany są rzadkie na tym obszarze, lasy z dominacją dębu można spotkać w Puszczy Niepołomickiej np. rezerwat Dębina oraz w niewielkich kompleksach leśnych na Podgórzu Bocheńskim.
Łęgi. Najlepiej zachowane łęgi można spotkać w dolinie Łososiny i w dorzeczu Stradomki, gdzie rzeki nadal wylewają okresowo. Natomiast stosunkowo rozległe łęgi nad Rabą i Dunajcem albo zostały przetrzebione (np. wzdłuż Zakopianki) albo są przesuszone (grądowieją) poniżej zbiorników zaporowych.
Olsy. Olszyny zajmują stosunkowo niewielkie powierzchnie w dolinach pogórskich i w górach. Większe enklawy olsów można napotkać w dolinach niektórych rzek podgórskich (np. Królewski Potok) i w zabagnionych lasach Podgórza Bocheńskiego oraz Puszczy Niepołomickiej.

 

TERENY OTWARTE

Polany górskie. Zlokalizowane są one przede wszystkim na grzbietach w wyższych partiach Beskidów. Najliczniejsze i największe typowe polany górskie znajdują się w centralnej części Beskidu Wyspowego i w Gorcach. Porośnięte są borówką i trawami.
Pastwiska. Obecnie w regresie z uwagi na zanik tradycji pasterskich. Najrozleglejsze pastwiska można napotkać w paśmie Witów na pograniczu Gorców i Beskidu Wyspowego, w Pieninkach Skrzydlańskich, w rejonach wysokich przełęczy Beskidu Wyspowego a także w niektórych okolicach Podgórza Bocheńskiego.
Łąki. Różnego rodzaju tereny trawiaste znajdują się w wielu rejonach, zarówno w dolinach dużych rzek (Raby, Dunajca), na pogórzach (np. Dzielizny) jak i na zboczach i dolinkach Beskidu Wyspowego. Są one jednak przeważnie bardzo rozdrobnione, często pozostawione odłogiem lub obecnie zaorywane.
Murawy kserotermiczne. Tego typu siedliska są bardzo rzadkie na omawianym obszarze. Klasyczne murawy można napotkać jedynie na skarpach nadwiślańskich w okolicach Koszyc, zarastające murawy znajdują się także wzdłuż doliny Dunajca (np. rezerwaty Panieńska Góra i Białowodzka Góra oraz wzdłuż Raby np. Góra Borek. Suche murawy można napotkać także w Beskidach np. w Pieninkach Skrzydlańskich i przy Przełęczy Słopnickiej.

 

TERENY SKALISTE

Gołoborza. Naturalne gołoborza można spotkać na Luboniu Wielkim, Kostrzy, Ćwilinie, Łopieniu i Mogielicy, a także na niektórych innych szczytach, chociaż tylko na Luboniu W. i Mogielicy są one częściowo odsłonięte.
Ostańce skalne. Różnej wielkości skały wystające ponad grunt można napotkać na niektórych szczytach wzgórza pogórskich (np. Kamienie Brodzińskiego, Tarnawka, Diabli Kamień w Pogórzanach) i w Beskidach (np. Mogielica, Luboń Wielki, Kudłoń), gdzie czasami tworzą skaliste grzbiety (np. Strzebel, Śnieżnica).
Skaliste doliny i wąwozy. Skały odsłaniają się także w przełomowych odcinkach dolin Stradomki, Tarnawki, Przeginii, Sanki, Krzyworzeki, Łososiny i Czarnej Rzeki oraz w wąski dolinkach ich dopływów oraz wąwozach leśnych (np. na Jasieniu, Tarnawka).
Kamieniołomy. Niewielkie odkrywki skalne znajdują się na zboczach niektórych wzgórza na pogórzach (np. w Dobranowicach, Sobolów) oraz na zboczach gór np. kilka kamieniołomów wokół Śnieżnicy.

 

TERENY WODNO-BŁOTNE

Rzeki i potoki. Do nizinnych dolin na omawianym obszarze można zaliczyć jedynie fragment koryta Wisły k. Koszyc mający charakter półnaturalny, uregulowane odcinki ujściowe Raby i Uszwicy oraz zabagnioną dolinkę Królewskiego Potoku na Podgórzu Bocheńskim. Rzeki o korytach mających charakter przejściowy między górskim a nizinnym to głównie środkowe odcinki dolin Raby (między Dobczycami a Bochnią), Dunacja (poniżej Czchowa) oraz dorzecze Stradomki, Skawinki, Uszwicę, Wilgę i Krzyworzekę na pogórzach. Natomiast górne odcinki dorzeczy Raby, Dunacja i Łososiny mają charakter górski, przy czym najlepiej zachowana jest dolina Łososiny.
Starorzecza. Naturalne lub sztucznie powstałe starorzecza była do 2002 r. liczne w dolinie Raby, obecnie są albo zdewastowane lub zasypane, poza starorzeczem w Kłaju. Niewielkie starorzecza można jeszcze znaleźć w dorzeczu Stradomki i Łososiny.
Stawy. Na omawianym obszarze kompleksy stawów są bardzo nieliczne i o niewielkiej powierzchni. Można tu wymienić stawy w Liplasie, Gdowie, Niegowici, Rudych-Rysiach. Przeważnie obecnie nie mają one dużych walorów przyrodniczych.
Zbiorniki zaporowe. Z uwagi na brak naturalnych jezior (poza niewielkimi śródleśnymi jeziorkami) zbiorniki takie mają duże znaczenie dla organizmów wodnych na tym terenie. Na omawianym obszarze znajdują się trzy duże zbiorniki zaporowe w: Dobczycach, Czchowie i Rożnowie. Szczególnie dużą wartość przyrodniczą mają cofki tych zbiorników, tworzące się w nich wyspy oraz płytkie boczne zatoki.
Mokradła. Tereny podmokłe nie są zbyt liczne na omawianym terenie. Można do nich zaliczyć podmokłe łąki w dolinach większych rzek (Raby, Dunajca, Wisły) i płaskich obszarach Podgórza Bocheńskiego, jednakże w większości zmeliorowane, zabagnione dna dolin pogórskich i górskich (np. Czarnej Rzeki w Beskidzie Wyspowym i Kamienicy w Gorcach) oraz trzcinowiska, turzycowiska i łozowiska na zarastających starorzeczach, zbiornikach żwirowni i cofkach zbiorników zaporowych.
Torfowiska. Obszary zatorfione są jeszcze rzadsze na przedstawianym obszarze. Jedyne zachowane torfowisko nizinne znajduje się w Puszczy Niepołomickiej (Wielkie Błoto), zbliżony do torfowego charakter ma także dolinka Królewskiego Potoku na Podgórzu Bocheńskim i fragmenty olsów w lesie koło Buczkowa. Natomiast torfowiska górskie są zlokalizowane w rynnach grzbietowych (Łopień, Kamionna, Krzysztanów, Kiczora), pod osuwiskami (Mogielica, Ćwilin) lub na wypłaszczonych przełęczach.

 

MIEJSCOWOŚCI

Miejscowości znajdujące się na tym obszarze to głównie niewielkie i średnich rozmiarów wsie rozsiane regularnie na terenach niżej położonych, wzdłuż grzbietów na terenie pogórza i w dolinach w Beskach. Wyjątkami są niektóre fragmenty dolin Raby i Dunacja gdzie prawie zupełnie brak zabudowy w sąsiedztwie rzeki oraz zalesione, wyższe partie Beskidów. Głównymi miastami na badanym obszarze i sąsiedztwie są poza Krakowem m.in.: Wieliczka, Niepołomice, Koszyce, Bochnia, Brzesko, Czchów, Limanowa, Tymbark, Kamienica, Krościenko, Nowy Targ, Rabka, Mszana Dolna, Jordanów, Dobczyce, Maków Podhalański, Kalwaria Zebrzydowska i Skawina. Gęstość zaludnienia wyraźnie maleje wraz ze zwiększaniem się wysokości n.p.m. Nie znajdują się tutaj większe ośrodki przemysłu ciężkiego. W wielu miejscowościach zachowała się lokalna zabudowa wiejska, oraz dość liczne na tym terenie stare kościoły i dwory wraz z przyległymi wiekowymi parkami i alejami.